Thầy giáo Cần Thơ và hành trình “hồi sinh” loài thủy tùng quý hiếm bên bờ tuyệt chủng
Giữa lúc nhiều loài thực vật bản địa đang dần biến mất trước tác động của thời gian và khí hậu, câu chuyện một người thầy ở Cần Thơ âm thầm dành hơn 20 năm để cứu một loài cây quý gần như đã tuyệt chủng – thủy tùng (hay thông nước) – trở thành minh chứng sống động về lòng say mê khoa học và tình yêu thiên nhiên vô bờ bến.Tại cù lao Tân Lộc, giữa dòng sông Hậu hiền hòa, thầy giáo Huỳnh Công Thống, 62 tuổi, đã dựng nên một “kho báu thực vật” với hàng trăm cây thủy tùng khỏe mạnh – loài từng biến mất ở nhiều vùng rừng nguyên sinh Việt Nam.
Hai thập kỷ miệt mài tìm lại một loài cây tưởng đã mất
Thủng thẳng bước qua từng mô đất, thầy Thống kể lại cơ duyên đến với thủy tùng – điều mà ông gọi là “cái duyên không dứt”. Khi còn công tác tại Trường THCS THPT Tân Lộc, ngoài công việc đứng lớp, ông dành trọn thời gian rảnh để nghiên cứu các loài thực vật quý hiếm. Một lần đọc tài liệu, ông biết đến thủy tùng – loài gỗ quý có vân đẹp, nhẹ, bền và đặc biệt không mối mọt, nhưng lại không thể tự nhân giống tự nhiên do điều kiện môi trường thay đổi.
Năm 2000, thầy lặn lội lên Đắk Lắk – nơi duy nhất còn lại vài cá thể thủy tùng – học hỏi cách chăm sóc và tìm kiếm cơ hội mang giống về quê nhà. Từ một cây giống duy nhất, ông bắt đầu hành trình thử nghiệm đầy gian nan.
Để hiểu sâu hơn về đặc tính thực vật học, thầy Thống cũng thường xuyên tham khảo các nguồn tài liệu nghiên cứu và các ứng dụng khoa học hiện đại, trong đó có những nền tảng cung cấp giải pháp cây giống và chăm sóc cây cảnh như Vigen:👉 https://vigen.vn/
Gian truân của người giữ “hồn cây” quý
Không ai ngờ trong hơn 20 năm ấy, thầy thử qua hàng loạt phương pháp nhân giống:
Gieo hạt – không thành công
Giâm cành – cây yếu, khó sống
Chiết cành – tỉ lệ sống cực thấp
Nuôi cấy mô – thất bại vì đặc tính sinh học quá đặc thù
Từng lần cây chết lại là một lần ông buồn rầu nhưng không bỏ cuộc. Chỉ đến khi thử ghép ngọn thủy tùng lên gốc cây bột mộc, ông mới tìm ra chìa khóa hồi sinh loài cây quý.
Từ kỹ thuật này, hàng trăm rồi hàng nghìn cây thủy tùng khỏe mạnh lần lượt ra đời. Đến nay, hơn 2.500 cây đã được nhân giống thành công, trở thành nguồn gen quan trọng cho công tác bảo tồn.
Cù lao Tân Lộc – nơi thủy tùng xanh trở lại
Hiện tại, trên cù lao Tân Lộc đã có:
90 hộ trồng nhỏ lẻ
15 hộ trồng quy mô lớn
Các cá thể thủy tùng đạt chiều cao 10–12 mét, phát triển tự nhiên và ổn định
Thầy Thống chia sẻ:
“Thời gian đầu cây con dễ bị nhiễm bệnh và chết. Tôi phải theo sát từng ngày, phát hiện bất thường là xử lý ngay. Giờ thấy chúng lớn lên vậy, tôi hạnh phúc lắm.”
Nhiều hộ dân từ Cần Thơ, Đồng Tháp đến Hà Nội đã tìm về mua cây giống, mong muốn được trồng và góp phần giữ loài cây quý này. Và như thầy nói, ông luôn sẵn lòng chuyển giao kỹ thuật cho bất kỳ ai có thiện chí.
Khát vọng lớn hơn: bảo tồn nguồn gen và mở hướng nghiên cứu mới
Không dừng lại ở đó, thầy Thống đang nghiên cứu thụ phấn chéo giữa thủy tùng Việt Nam và thủy tùng Trung Quốc để tìm ra hướng phát triển bền vững hơn. Đây được coi là giải pháp khoa học đầy triển vọng, góp phần xây dựng ngân hàng gen thực vật quý hiếm.
Điều đáng trân trọng hơn, hành trình này hoàn toàn phi lợi nhuận. Với thầy Thống, thủy tùng không chỉ là cây cảnh, mà là di sản thiên nhiên cần được gìn giữ cho thế hệ sau.
Giá trị lan tỏa – khi một người thầy truyền cảm hứng bảo tồn thiên nhiên
Câu chuyện của thầy giáo Huỳnh Công Thống không chỉ dừng lại ở việc nhân giống thành công một loài cây quý, mà còn lan tỏa ý nghĩa lớn hơn:
Tinh thần kiên trì nghiên cứu
Ý thức bảo tồn tài nguyên bản địa
Khát vọng gìn giữ di sản xanh cho cộng đồng
Ngày càng có nhiều bạn trẻ, nhà vườn, người yêu cây cảnh tìm đến học hỏi và trải nghiệm mô hình này. Nhiều người còn so sánh sự hồi sinh của thủy tùng với sự phát triển mạnh mẽ của những dòng kiểng lá hiện đại như Anthurium, Aglaonema – những loài cây đang rất được ưa chuộng và cũng cần nhân giống, chăm sóc đúng kỹ thuật.👉 Xem thêm: https://vigen.vn/kieng-la-nhap-khau-noi-dia/
Kết luận
Từ một cây giống đơn độc cách đây 20 năm, đến nay cù lao Tân Lộc đã trở thành “ngôi nhà mới” của loài thủy tùng gần như tuyệt chủng.Và đằng sau thành tựu ấy là tấm lòng của một người thầy – người đã dành cả thanh xuân để giữ lại một “báu vật xanh” cho đất Việt.
Nếu mỗi vùng quê đều có những con người hết lòng vì thiên nhiên như thầy Thống, chắc chắn hành trình bảo tồn thực vật quý hiếm của Việt Nam sẽ còn đi xa hơn nữa.
Hoa cấy mô – Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế cho ngành hoa cảnh
Trong dòng chảy phát triển của nông nghiệp công nghệ cao, nuôi cấy mô và tế bào thực vật được xem là một trong những thành tựu khoa học quan trọng nhất, góp phần thay đổi căn bản phương thức sản xuất giống cây trồng. Từ những nghiên cứu đầu tiên vào năm 1902, đến nay công nghệ nuôi cấy mô không chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm mà đã được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn, đặc biệt là lĩnh vực hoa – cây cảnh mang lại giá trị kinh tế cao.
Nuôi cấy mô và tế bào thực vật hiện diện trong hầu hết các khâu của ngành giống hiện đại: từ chọn tạo, nhân nhanh, duy trì giống, phục hồi cây nhiễm virus cho đến bảo tồn nguồn gen quý hiếm. Bên cạnh đó, công nghệ này còn được ứng dụng để tạo ra các hợp chất sinh học thứ cấp phục vụ ngành dược liệu, mỹ phẩm và công nghiệp sinh học.
Tại Việt Nam, mặc dù công nghệ nuôi cấy mô đã được nghiên cứu hơn 30 năm, song chỉ trong khoảng 10–20 năm trở lại đây, việc ứng dụng vào sản xuất mới thực sự phát triển mạnh mẽ. Nhiều đơn vị nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ sở sản xuất giống đã đầu tư bài bản, góp phần hình thành hệ sinh thái giống cây trồng hiện đại, trong đó có thể kể đến những nền tảng chuyên sâu về công nghệ giống như https://vigen.vn/, nơi cung cấp thông tin, giải pháp và sản phẩm phục vụ sản xuất nông nghiệp công nghệ cao.
Ưu thế vượt trội của hoa cấy mô so với phương pháp truyền thống
Nhân giống hoa bằng công nghệ nuôi cấy mô sở hữu nhiều ưu điểm mà các phương pháp truyền thống khó có thể đáp ứng. Trước hết, đây là phương pháp nhân giống với hệ số nhân rất cao, cho phép sản xuất số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn, phù hợp với sản xuất quy mô công nghiệp.
Hoa cấy mô có độ đồng đều cao về hình thái, kích thước và đặc tính di truyền, giúp người trồng dễ dàng kiểm soát chất lượng vườn hoa, đồng loạt thời gian sinh trưởng và ra hoa. Quan trọng hơn, cây giống được tạo ra trong điều kiện vô trùng nên sạch bệnh ngay từ đầu, hạn chế đáng kể rủi ro sâu bệnh, giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật và nâng cao chất lượng hoa thương phẩm.
Nhờ những ưu điểm này, công nghệ nuôi cấy mô đã được ứng dụng thành công trong việc nhân giống nhiều loại hoa có giá trị kinh tế cao như hoa lan, cẩm chướng, cúc, đồng tiền, hoa chuông, dạ yến thảo, hoa hồng… góp phần đưa các giống hoa mới nhanh chóng vào sản xuất.
Hiệu quả kinh tế rõ rệt từ các mô hình hoa cấy mô
Trong thời gian qua, nhiều đơn vị nghiên cứu trong nước đã triển khai các đề tài ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô vào sản xuất hoa và mang lại kết quả rất khả quan. Tiêu biểu là các nghiên cứu của Bộ môn Rau, Hoa và cây cảnh thuộc Viện Cây ăn quả miền Nam trong việc bảo tồn in vitro và hoàn thiện quy trình nhân giống một số chủng loại hoa.
Thông qua các mô hình chuyển giao kỹ thuật tại thành phố Trà Vinh, việc áp dụng giống hoa cấy mô kết hợp với quy trình canh tác cải tiến đã giúp nông dân chủ động nguồn giống, nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng lợi nhuận rõ rệt. So với mô hình trồng hoa truyền thống, mô hình cải tiến sử dụng hoa cấy mô cho thấy tỷ suất lợi nhuận cao hơn nhiều, có loại hoa đạt mức sinh lời gấp đôi, thậm chí gấp ba lần.
Tính trên quy mô 1.000 chậu hoa, các mô hình áp dụng công nghệ mới mang lại lợi nhuận vượt trội so với phương thức canh tác cũ. Điều này cho thấy hoa cấy mô không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là đòn bẩy kinh tế, giúp người trồng hoa nâng cao thu nhập và phát triển sản xuất bền vững.
Xu hướng mở rộng sang cây ăn trái và cây công nghiệp
Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực hoa cảnh, công nghệ nuôi cấy mô còn được mở rộng mạnh mẽ sang các loại cây ăn trái và cây công nghiệp, trong đó chuối cấy mô là ví dụ điển hình. Việc sử dụng giống cây cấy mô giúp hình thành vùng nguyên liệu đồng đều, sạch bệnh, đáp ứng yêu cầu của thị trường tiêu thụ lớn và xuất khẩu.
Nhiều nông hộ và doanh nghiệp hiện nay quan tâm đến việc tìm nguồn giống chất lượng, rõ ràng về quy trình sản xuất, điển hình là câu hỏi “mua cây chuối cấy mô ở đâu” đang được tìm kiếm ngày càng nhiều, như những nội dung được chia sẻ tại https://vigen.vn/mua-cay-chuoi-cay-mo-o-dau/.
Hoa cấy mô – Hướng đi tất yếu của nông nghiệp hiện đại
Thực tiễn sản xuất đã chứng minh rằng, việc đa dạng hóa giống hoa, ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô và chuyển giao kỹ thuật tiên tiến không chỉ giúp nâng cao năng suất, chất lượng mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho người trồng hoa. Với sức sinh trưởng mạnh, độ đồng đều cao, ít sâu bệnh và chất lượng hoa vượt trội, hoa cấy mô đang dần trở thành xu hướng tất yếu trong ngành hoa cảnh Việt Nam.
Trong tương lai, khi công nghệ tiếp tục được hoàn thiện và chi phí sản xuất ngày càng tối ưu, hoa cấy mô hứa hẹn sẽ được nhân rộng hơn nữa, góp phần xây dựng nền nông nghiệp công nghệ cao, bền vững và có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.