TÁC HẠI CỦA BÀN CHÂN BẸT Ở TRẺ EM VÀ CÁCH PHÒNG NGỪA

Bàn chân bẹt ở trẻ có phải luôn đáng lo?

Bàn chân bẹt là tình trạng vòm dọc phía trong bàn chân thấp hoặc không biểu hiện rõ khi trẻ đứng. Ở những năm đầu đời, hình dạng lòng bàn chân thường khá phẳng do hệ xương chưa hoàn thiện và mô mềm dưới gan bàn chân còn dày. Vì vậy, việc quan sát thấy bàn chân phẳng ở trẻ nhỏ chưa đủ để khẳng định trẻ mắc bệnh lý cần điều trị.

Khi trẻ lớn lên, cấu trúc và chức năng bàn chân tiếp tục thay đổi. Nhiều trường hợp vòm chân thấp nhưng bàn chân vẫn linh hoạt, trẻ không đau và vận động bình thường thì chỉ cần theo dõi. Ngược lại, nếu bàn chân bẹt đi kèm đau, mỏi, biến dạng hoặc ảnh hưởng đến dáng đi, cha mẹ nên cho trẻ được kiểm tra để đánh giá chính xác hơn.

Bàn chân bẹt có thể tác động đến vận động như thế nào?

Vòm bàn chân góp phần phân bổ trọng lượng, duy trì sự ổn định và hỗ trợ hấp thụ lực trong quá trình đi lại. Khi vòm hạ thấp, cách bàn chân tiếp xúc với mặt đất có thể thay đổi. Một số trẻ có xu hướng bàn chân nghiêng vào trong, trong khi gót chân có thể lệch ra ngoài khi đứng hoặc di chuyển.

Những thay đổi này đôi khi làm trục vận động của cẳng chân và đầu gối điều chỉnh theo. Cơ thể phải tăng khả năng thích nghi để duy trì thăng bằng, khiến một số vùng có thể chịu tải nhiều hơn trong quá trình vận động.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng không giống nhau ở tất cả trẻ. Bàn chân bẹt không tự động dẫn đến biến chứng. Các yếu tố như độ linh hoạt của bàn chân, cấu trúc xương, sức mạnh cơ, thói quen vận động và triệu chứng thực tế đều cần được xem xét.

Những ảnh hưởng có thể xuất hiện

Khi bàn chân bẹt gây triệu chứng, trẻ có thể cảm thấy đau hoặc mỏi ở lòng bàn chân, gót chân hay cổ chân, nhất là sau khi đi bộ lâu, chạy nhảy hoặc tham gia hoạt động thể chất. Một số trẻ có thể giảm hứng thú với các trò chơi vận động vì cảm giác khó chịu xuất hiện sớm.

Nếu cách chịu lực của bàn chân thay đổi đáng kể, vùng cẳng chân và đầu gối cũng có thể phải thích nghi. Ở một số trường hợp, trẻ có thể xuất hiện cảm giác khó chịu ở đầu gối, hông hoặc vùng lưng. Tuy nhiên, không nên mặc định rằng mọi trẻ bàn chân bẹt đều sẽ gặp những vấn đề này.

Ngoài ra, bàn chân bẹt có triệu chứng đôi khi liên quan đến quá tải các mô ở gan bàn chân, đau vùng gót hoặc thay đổi vị trí ngón cái. Những biểu hiện này phụ thuộc vào từng trường hợp và cần được đánh giá dựa trên triệu chứng cụ thể thay vì chỉ nhìn vào hình dạng bàn chân.

Dấu hiệu cha mẹ nên theo dõi

Cha mẹ có thể quan sát bàn chân trẻ khi đứng và đi chân trần trên nền phẳng. Phần giữa lòng bàn chân tiếp xúc nhiều với mặt đất, vòm phía trong khó nhận thấy, gót chân nghiêng ra ngoài hoặc bàn chân có xu hướng đổ vào trong là những dấu hiệu nên được lưu ý.

Bên cạnh hình dáng bàn chân, khả năng vận động cũng rất quan trọng. Trẻ thường xuyên kêu đau chân, nhanh mỏi, dễ mất thăng bằng, hay vấp ngã, ngại chạy nhảy hoặc xuất hiện đau sau khi vận động nên được kiểm tra.

Giày dép mòn lệch có thể cung cấp thêm thông tin về cách trẻ đặt chân và chịu lực, nhưng đây không phải dấu hiệu đủ để chẩn đoán bàn chân bẹt. Việc đánh giá cần dựa trên nhiều yếu tố khác nhau.

Có thể phòng ngừa bàn chân bẹt ở trẻ không?

Không phải mọi trường hợp bàn chân bẹt đều có thể phòng ngừa, đặc biệt khi tình trạng liên quan đến đặc điểm cấu trúc hoặc yếu tố gia đình. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn có thể hỗ trợ sự phát triển khỏe mạnh của hệ vận động bằng cách duy trì cân nặng phù hợp và khuyến khích trẻ vận động đều đặn.

Các hoạt động phù hợp với độ tuổi như đi bộ, đạp xe, bơi lội và trò chơi vận động giúp trẻ phát triển sức mạnh cơ chân, khả năng phối hợp và giữ thăng bằng. Quan trọng là lựa chọn hoạt động vừa sức, tăng dần cường độ và chú ý phản ứng của trẻ trong quá trình vận động.

Cha mẹ không nên tự áp dụng các phương pháp nhằm “tạo vòm” hoặc tự ý sử dụng dụng cụ chỉnh hình khi chưa xác định trẻ có thực sự cần hay không.

Khi nào trẻ cần được can thiệp?

Nếu bàn chân bẹt không gây đau và không ảnh hưởng đến chức năng, theo dõi thường là lựa chọn phù hợp. Khi trẻ có triệu chứng, bác sĩ có thể cân nhắc các bài tập phục hồi chức năng để tăng cường cơ bàn chân, cơ cẳng chân và cải thiện khả năng kiểm soát vận động. Dụng cụ chỉnh hình cũng có thể được sử dụng trong một số trường hợp nhằm hỗ trợ chức năng và giảm khó chịu.

Phẫu thuật rất ít khi cần thiết ở trẻ và chỉ được xem xét trong những trường hợp đặc biệt như biến dạng đáng kể, bàn chân cứng, đau kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn.

Theo dõi sự phát triển của bàn chân, chú ý các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi đánh giá khi xuất hiện triệu chứng là cách tiếp cận phù hợp. Không nên quá lo lắng chỉ vì lòng bàn chân trẻ trông phẳng, nhưng cũng không nên bỏ qua những biểu hiện ảnh hưởng đến khả năng vận động.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng dép dành cho bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.